Hoe maak je een nieuwe samenwerking tot een succes?

Op weg naar een definitieve organisatievorm van de Toegang in Delft (1)

Sinds 1 januari 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor het (grootste deel van) wat in het jargon het sociaal domein wordt genoemd. Op die dag traden namelijk de nieuwe Jeugdwet, de Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015 en de Participatiewet in werking. Rijk en gemeenten willen met de overdracht een verandering van de sociale ondersteuning bereiken. Een nieuwe samenwerking tussen burgers, gemeentebestuur en zorgorganisaties, waarbij de kracht van de burgers zal worden benut en versterkt, sociale problematiek integraal zal worden aangepakt en aanzienlijke bezuinigingen kunnen  worden gerealiseerd. De gemeente Delft koos voor een even eigenzinnige als effectieve benadering van dit vraagstuk.

 

Ontmoeting tussen leef- en systeemwereld

Een complicerende factor in de uitvoering van de nieuwe taken is het feit dat er sprake is van een onwennige ontmoeting tussen de ambtelijke wereld en de zorgwereld. Gemeenten zijn gewend vraagstukken op dit soort gebieden vooral te bekijken vanuit de rechtmatigheid: wat zegt de wet ervan? Zorgorganisaties daarentegen zijn over het algemeen juist veel meer gericht op de leefwereld van de cliënt: dat noodzaakt hen soms te spelen met de regels. Dat laatste is in de nieuwe situatie wat mij betreft ook absoluut een must, want er is maatwerk nodig. Van recht hebben op- naar een beroep kunnen doen op ondersteuning. Voor de meeste gemeenten is dat wel even wennen. Delft laat zien hoe het kan. Met betrokken bestuurders, partners en bevlogen medewerkers ontstaat de nodige ruimte voor creativiteit in denkwerk en uitvoering.

 

In Delft geen wijkteams

Met het oog op de decentralisaties heeft 90 procent van de gemeenten gekozen voor een aanpak met wijkteams die bestaan uit een mix van zorgprofessionals. De gemeente Delft heeft heel bewust een andere keuze gemaakt: geen wijkteams maar een centrale projectorganisatie. Een belangrijke reden voor deze keuze is dat het werken met wijkteams vaak met zich meebrengt dat specialismen moeten worden ‘opgeknipt’. Delft is als gemeente compact genoeg voor een centrale aanpak waarin alle disciplines vertegenwoordigd zijn en waarmee je toch dicht bij de burger kunt staan. Dat werkt wel zo efficiënt.

 

Eén plan, één gezin, één regisseur

Naast 30 professionals van de gemeente, bestaat de Toegang als projectorganisatie nu uit ongeveer 75 zorgprofessionals die worden ingeleend vanuit 18 verschillende organisaties. Zij werken outreachend. Samen met de inwoner verkennen ze de zorgbehoefte en zoeken ze naar een (maatwerk-)oplossing. Zo komen ze samen tot één ondersteuningsplan waarin resultaten worden afgesproken. De Toegang is de regisseur op dit plan en bespreekt de voortgang met de inwoner en de betrokken partijen. Daarbij wordt, ook voor de signalering, nadrukkelijk het zogenaamde voorliggende veld (de basisstructuur die voor alle inwoners vrij toegankelijk is) ingezet. Dat gebeurt in de vorm van Delft voor Elkaar (een samenwerkingsverband van zorg- en welzijnspartners) en de JGZ. Juist met deze regisserende rol draagt de Toegang ertoe bij dat er niet alleen zorg wordt geboden, maar dat de samenleving ook daadwerkelijk wordt ontzorgd.

 

Uitdagingen van de projectorganisatie

De projectorganisatie is een flexibele organisatievorm die goed past bij de startfase waarin de Toegang zich momenteel nog bevindt. Maar er zijn ook nadelen:

  • Medewerkers in één team worden soms verschillend beloond voor het uitvoeren van dezelfde functie als gevolg van het werken vanuit verschillende cao’s.
  • Een projectorganisatie is voor de gemeente financieel minder aantrekkelijk omdat er sprake is van veel dubbele kosten.
  • Een projectorganisatie krijgt geen eigen “smoel/ identiteit”
  • Er heerst bij sommige medewerkers onzekerheid, bijvoorbeeld omdat zij al boventallig zijn bij hun eigen organisatie
  • De partnerorganisaties hebben nooit echt het gevoel gehad dat de Toegang ook van hen was.

 

Op weg naar een definitieve organisatie

De manager van de Toegang, kreeg naast het opzetten van de huidige organisatie van de Toegang ook een veranderopdracht mee: zorg dat er per 1 januari 2018 een definitieve organisatie staat. Als procesbegeleider ondersteun ik de manager Toegang sinds begin 2016 bij deze opgave. In een volgende blog in deze reeks zal ik uiteenzetten hoe we samen de eerste fase van deze boeiende veranderopdracht hebben aangepakt, welke specifieke vraagstukken we tegenkwamen en hoe we daarmee zijn omgegaan.


Meer nieuws

Bouwen in Zuid-Holland

Geslaagde inspiratiesessie ‘matchen en mixen’

Verzorgd Wonen Nieuwegein