Wij geloven niet in zelfsturing

Werken met zelfsturende teams: veel organisaties in de zorg zien het als dé manier om in deze sterk veranderende sector met succes te blijven opereren. Maar bij Collegamento geloven we niet zo in zelfsturing. Althans, niet in de zelfsturing zoals die op dit moment in veel zorgorganisaties wordt ingevoerd. Op drie punten gaat het vaak mis.

Teams die niet berekend zijn op hun taak

Allereerst vraagt zelfsturing om teams die op alle fronten − zorg, HRM en bedrijfsvoering − berekend zijn op hun taak. Vaak is dat onvoldoende het geval en dat heeft allerlei ongewenste effecten. Personele zaken die niet goed lopen, productie die onvoldoende wordt geregistreerd of arbeidsvoorwaarden die niet kloppen met het kader van de organisatie. Dat kan leiden tot frustraties, met in het kielzog een tanende motivatie en management dat weer meer wil gaan sturen.

Gebrek aan grip door beperkte verantwoordelijkheid

De tweede valkuil heeft te maken met grip. Voor een zelfsturend team is het belangrijk dat je precies weet wat je kunt leveren, wat dat kost en wat het oplevert. Daarvoor moet teamverantwoordelijkheid veel verder gaan dan de zorgtaak. Alleen met een brede verantwoordelijkheid kun je echt grip hebben op wat je aan het doen bent en waarmaken wat je belooft. Helaas wordt dit aspect bij de invoering van zelfsturing zelden goed meegenomen. Een voorbeeld van hoe het mis kan gaan: een afdeling met 50 cliënten belooft twee maal per dag persoonlijke verzorging te bieden. Wat dat precies aan mensuren kost, weet niemand binnen het team. Maar als je gaat rekenen, ontdek je hoeveel FTE’s er op jaarbasis voor nodig zouden zijn. Die personele inzet zou ten koste gaan van andere zorgtaken. Zodoende kan de gedane belofte uiteindelijk niet worden waargemaakt.

Onvoldoende leiderschap vanuit het management

Het succes van zelfsturing schuilt natuurlijk vooral in de medewerkers zelf. Maar de hefboom voor het succes zit in het leiderschap binnen de organisatie. Er wordt weleens gedacht dat het management zich niet hoeft te bemoeien met de teams. “Die zijn toch zelfsturend?” Maar zeker de eerste twee jaar na de invoering van zelfsturing is leiderschap, zij het met een andere focus, nog essentiëler dan daarvoor. Zelfsturing brengt namelijk veel in beroering binnen een organisatie. Samenwerkingsverbanden worden anders, de ondersteuning krijgt een andere rol, systemen moeten worden aangepast, etc. Dat vraagt dus juist om een extra inspanning van het management. Maar vaak is er binnen dat management te weinig aandacht en capaciteit om het proces adequaat te kunnen sturen.

Zelfsturing is op zichzelf een uitstekend idee, als bovenstaande aspecten worden meegenomen bij de implementatie ervan. Alleen dan kan het werken met zelfsturende teams in alle opzichten het rendement opleveren dat er nu nog vaak ten onrechte van wordt verwacht.

 

Frank Hermsen

Frank Hermsen

Adviseur bij Collegamento

Frank Hermsen helpt opdrachtgevers vooral bij het effectiever laten functioneren van managers en medewerkers in de praktijk. Zijn kracht is om te zorgen dat wat bedacht is in de praktijk gaat – en blijft werken.


Meer nieuws

Bouwen in Zuid-Holland

Geslaagde inspiratiesessie ‘matchen en mixen’

Verzorgd Wonen Nieuwegein